Krajowy etap starań o wpis Żyrardowa na Listę UNESCO na finiszu
Prezydent Miasta Żyrardowa Lucjan Krzysztof Chrzanowski i koordynator starań o wpis Żyrardowa na Listę światowego dziedzictwa UNESCO, Maria Badeńska-Stapp, spotkali się 10 czerwca z Bożeną Żelazowską – Generalnym Konserwatorem Zabytków i Sekretarzem Stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Podczas spotkania oficjalnie przekazano uzupełnioną wersję wniosku „Żyrardów – europejskie dziedzictwo przemysłu lniarskiego” w celu ujęcia na Krajowej Liście Informacyjnej (Tentative List Submission Format).
Deklaracja wsparcia od Ministerstwa
Spotkanie było okazją do rozmowy o kolejnych krokach w procedurze wpisu Żyrardowa na Listę światowego dziedzictwa UNESCO.
– Choć droga przed nami jeszcze długa, bo procedura wpisu jest niezwykle skomplikowana, to mamy powody, by pozytywnie patrzeć w przyszłość, gdyż jesteśmy już na finiszu krajowego etapu – mówi Prezydent Lucjan Krzysztof Chrzanowski. – Podczas spotkania otrzymaliśmy od Pani Minister deklarację wsparcia dla naszej kandydatury! To ogromny krok naprzód!
Finisz krajowego etapu
Opublikowanie wniosku Żyrardowa na Krajowej Liście Informacyjnej zamyka krajowy etap starań o wpis na Listę światowego dziedzictwa UNESCO i przybliża miasto do tego wyróżnienia, które otwiera szersze możliwości rozwoju gospodarczego i ochrony unikatowego dziedzictwa kulturowego.
Pod koniec 2025 roku Komitet ds. Światowego Dziedzictwa Kulturowego w Polsce działający przy Ministrze Kultury i Dziedzictwa Narodowego zarekomendował Żyrardów jako europejskie dziedzictwo przemysłu lniarskiego do wpisania na krajową listę informacyjną UNESCO (Tentative List). Wraz z Żyrardowem na liście znalazły się: meczety i mizary w Kruszynianach i Bohonikach oraz Opactwo Benedyktynów w Tyńcu.
Potencjał wyjątkowej uniwersalnej wartości
Jak czytamy w uzasadnieniu, Komitet dostrzega potencjał dotyczący wyjątkowej uniwersalnej wartości (OUV), autentyczności i integralności oraz zidentyfikowanych atrybutów żyrardowskich obiektów i zespołów zabytkowych. Spełniają one kryteria wyznaczone przez Komitet w celu budowania reprezentatywnej, zrównoważonej i wiarygodnej listy światowego dziedzictwa. Komitet podkreśla również, że rekomendacja odzwierciedla zgłoszoną gotowość zarządców zabytków do podjęcia prac nad przyszłą nominacją.
Praca zespołu zadaniowego
W ślad za decyzją Komitetu, Miasto Żyrardów przekazało drogą oficjalną projekt wniosku „Żyrardów – europejskie dziedzictwo przemysłu lniarskiego” w celu ujęcia na Krajowej Liście Informacyjnej.
W pierwszym kwartale 2026 roku Departament Ochrony Zabytków MKiDN przygotował i przekazał uwagi do projektu wniosku. Wskazania dotyczyły przede wszystkim skierowania większej uwagi na walory żyrardowskiego industrialnego krajobrazu kulturowego oraz typologii zabudowy. Do dalszej pracy nad projektem wniosku Prezydent powołał zespół zadaniowy, który we współpracy z ekspertami wspierającymi kandydaturę Żyrardowa, dopracował formularz, uwzględniając uwagi ministerstwa.
Ukoronowaniem pracy zespołu było przekazanie formularza aplikacyjnego Generalnej Konserwator Zabytków podczas spotkania 10 czerwca.
Kolejne kroki w procedurze
– Mamy nadzieję, że niezwłocznie po akceptacji zapisów wniosku i jego przetłumaczeniu na język angielski, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, działające w imieniu Państwa Polskiego, wpisze kandydaturę Żyrardowa na Krajową Listę Informacyjną (Tentative List Submission Format), co zamknęłoby krajowy etap starań o wpis na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Wierzymy, że nastąpi to jeszcze w tym roku, szczególnie że Pani Minister zadeklarowała wsparcie dla naszej kandydatury – podsumowuje Prezydent Lucjan Krzysztof Chrzanowski.
