Struktura organizacji terytorialnej obecnych państw członkowskich Unii Europejskiej jest bardzo różnorodna. Wiemy, że Wspól­nota nie chce ingerować w sprawę ujednolicenia tych struktur, ale dla celów statystycznych Urząd Statystyczny UE (EURO-STAT) stworzył we ścisłej współpracy z Komisją Europejską w latach siedemdziesią­tych Nomenklaturę Jednostek Terytorialnych dla Celów Statystycznych (NUTS). Dzięki tym jednostkom jest możliwe porównywanie danych staty­stycznych w regionach UE, w tym przede wszystkim w aspekcie zbierania, harmonizacji i udostępniania danych w przekroju przestrzennym. Powstały zgodnie z tym podziałem: regiony duże (NUTS I), średnie (NUTS II) oraz małe (NUTS III). Dzięki temu podziałowi dużo łatwiej jest zidentyfikować regiony zacofane i poszkodowane. Pomoc z funduszy strukturalnych jest przyznawana krajom członkowskim właśnie na poziomie NUTS. Ze względu na rozszerzenie Unii Europejskiej o Niemcy Wschodnie oraz Austrię, Finlandię i Szwecję w 1995 roku  dodano jeszcze dwie nowe jednostki lokalne NUTS IV i NUTS V. Można zauważyć, iż podział wg. NUTS zależy przede wszystkim od wielkości obszaru. Istnieje dodatkowo poziom krajowy tego podziału NUTS O, który od­zwierciedla granice administracyjne państw UE.

Obecnie Nomenklatura Jednostek Terytorialnych dla Celów Statystycznych jest rozpatrywana na 5 poziomach klasyfikacji i wykorzystuje się ją głownie w procesie gromadzenia informacji, prowadzenia badań statystycznych i udostępniania ich wy­ników w podziałach regionalnych. Należy jednak nadmienić, że siatka NUTS nie jest stała i ulega zmianom. Czasami są one dokonywane ze względu na kwestie rozwoju regionalnego i ewentualnego jego wsparcia.

Z inicjatywy Komisji Europejskiej w lutym 2001 roku przedstawiono projekt Rozporządzenia o utworzeniu jednolitej kla­syfikacji NUTS, który jest obecnie przedmiotem konsultacji z państwami członkowskimi UE. Postanowiono ujednolicić status prawny NUTS. Celem rozporządzenia jest kwestia ujednolicenia i harmonizacji klasyfikacji NUTS, jak również uprawomocnienia obecnego podziału. Jest wiele zróżnicowań na poziomie II (NUTS II). Regiony te są zróżnicowane pod względem liczby ludności, gęstości zaludnienia, powierzchni, rozwoju gospodarczego, sto­py bezrobocia.

Podsumowując, jednostki terytorialne zgodnie z podziałem NUTS w Polsce zostały podzielone na 5 poziomów: 3 poziomy regionalne i 2 poziomy lokalne:

Poziom regionalny obejmuje swoim zasięgiem:

Poziom l (NUTS I) - obszar całego kraju,
Poziom 2 (NUTS II) - województwa (regiony),
Poziom 3 (NUTS III) - podregiony (grupy powiatów).

Poziom lokalny obejmuje swoim zasięgiem:

Poziom 4 (NUTS IV) - powiaty,
Poziom 5 (NUTS V) - gminy.

I tak na obszarze Unii Europejskiej jest 77 jednostek NUTS I, 206 jed­nostek NUTS II, 1031 jednostek NUTS III, 1074 jednostki NUTS IV i 98 433 jednostek NUTS V. Sytuacja podziałów w krajach kandydujących do UE została przedstawiona w poniższej tabeli.

Tabela Nomenklatura NUTS w krajach Europy Środkowo-Wschodniej

Źródło: Żebrowska-Cielek J. „NUTS - Nomenklatura Jednostek Terytorialnych do Celów Statystycznych", PARR, Warszawa 2001