Co to jest rewitalizacja

Według specjalistów Stowarzyszenia Forum Rewitalizacji www.fr.org.pl , którego członkiem jest Miasto Żyrardów, rewitalizacja to proces przemian przestrzennych, społecznych i ekonomicznych w zdegradowanych dzielnicach miast, przyczyniający się do poprawy jakości życia mieszkańców, przywrócenia ładu przestrzennego oraz do ożywienia gospodarczego i odbudowy więzi społecznych. Obejmuje ona kompleksowe działania techniczne, społeczne i ekonomiczne mające na celu przywrócenie dawnej świetności oraz zapewnienie rozwoju określonego obszaru: dawnych dzielnic miejskich, terenów poprzemysłowych, powojskowych oraz "blokowisk".

Programy rewitalizacji obejmują najczęściej historyczne centra miast. Traktowane są także jako jedna z dróg rozwiązania problemu niskiego standardu mieszkaniowego w istniejących zasobach mieszkaniowych. Takie podejście jest zasadne, o ile nie wiążą się z nim oczekiwania, że poprzez programy rewitalizacji zlikwidowana zostanie w całości potężna luka remontowa w polskim mieszkalnictwie oraz o ile nie są pomniejszane społeczne i ekonomiczne cele rewitalizacji. Programy te stwarzają wówczas realne perspektywy rozładowania kryzysu danego obszaru i danej społeczności lokalnej.

Do istotnych, pozytywnych wyznaczników koncepcji rozwiązywania sytuacji kryzysowych poprzez rewitalizację należą: zachowanie walorów historycznych danego obszaru, podkreślenie jego unikalności i kolorytu lokalnego, działanie w zgodzie z potrzebami i wartościami danej społeczności, przy jej aktywnym udziale w przygotowaniu i realizacji programów rewitalizacji. Wspólne inicjatywy i działania władz lokalnych i mieszkańców, instytucji zlokalizowanych na danym terenie oraz innych zainteresowanych partnerów, pozwalają na osiągnięcie większych efektów rzeczowych oraz większą akceptację społeczności lokalnej. Prowadzi to do rozkwitu społeczno-kuturalnego i gospodarczego rewitalizowanego obszaru i całego miasta.

Uwarunkowania rewitalizacji Żyrardowa

• tereny problematyczne:
  - teren historycznej zabudowy mieszkaniowej (centrum miasta, ścisła ochrona konserwatorska - 36 ha)
  - teren historycznej zabudowy pofabrycznej (centrum miasta, ochrona konserwatorska - 10 ha)
  - teren „blokowisk”
  - teren zdegradowanej zabudowy mieszkaniowej

wspólna cecha – tereny w centrum miasta - obszar 180 ha (dla porównania - powierzchnia miasta 1.435 ha)

• problemy (występujące z różnym natężeniem, ale wspólne dla wszystkich terenów):
  - braki w podstawowej infrastrukturze technicznej i degradacja istniejącej infrastruktury
  - degradacja budynków
  - zanieczyszczenie środowiska naturalnego (paleniska węglowe w domach na terenie osady fabrycznej)
  - bezrobocie
  - ubóstwo
  - trudne warunki mieszkaniowe
  - przestępczość
  - niski poziom aktywności mieszkańców
  

Przygotowanie procesu rewitalizacji Żyrardowa

• do 2000 r. – dyskusje o potrzebie rewaloryzacji zabytkowych obiektów, brak działań
• 2000 r. - Miasto członkiem Stowarzyszenia Forum Rewitalizacji
      - pracownicy samorządowi zaczynają uczyć się rewitalizacji
      - 2001 r. zorganizowanie konferencji i wydanie publikacji o uwarunkowaniach rewitalizacji Żyrardowa
• 2002 r. Miasto organizuje warsztaty studenckie dla przyszłych urbanistów i prawników
• marzec 2003 r. - rozpoczęcie prac nad zaprogramowaniem rewitalizacji
      - zespół kilku naczelników wydziałów urzędu miasta, szef zespołu zastępca prezydenta
      - konsultacja merytoryczna wiceprezesa Stowarzyszenia Forum Rewitalizacji Aleksandry Czyżewskiej
      - identyfikacja problemów natury technicznej, gospodarczej i społecznej
      - określenie obszaru do objęcia procesem rewitalizacji
      - analiza dokumentów programujących rozwój
        (studium przestrzenne, strategia rozwoju, WPI, strategia mieszkaniowa)
• czerwiec 2003 r. - opracowanie projektu „Założeń programu rewitalizacji miasta”, dokument przyjęty uchwałą Rady Miasta w sierpniu 2003
do końca 2003 r. - umieszczanie i konsultacje projektów rewitalizacyjnych do dofinansowania z funduszy strukturalnych w bazie ISEKP
luty 2004 r. - Miasto gospodarzem konferencji nt. rewitalizacji w ZPORR, (320 uczestników), współorganizatorzy: Ministerstwo Gospodarki i Pracy, Phare, Stowarzyszenie Forum Rewitalizacji
marzec 2004 r. - przyjęcie przez Radę Miasta Lokalnego Program Rewitalizacji Żyrardowa
• czerwiec - sierpień 2004 - Miasto złożyło 9 projektów do dofinansowania z EFRR w ramach ZPORR (z tego 7 z Lokalnego Programu Rewitalizacji)
• grudzień 2004 / styczeń 2005 - akceptacja 8 projektów Miasta do dofinansowania z EFRR (z tego 7 z LPR)